Trump’tan Suudi Arabistan’a nükleer anlaşma için İsrail şartı
Donald Trump, Suudi Arabistan ile 30 yıllık nükleer işbirliği anlaşmasını Washington’da kongreye sundu. Anlaşma, ABD şirketlerine krallığın nükleer altyapısını geliştirme görevini veriyor ve yabancı rakipleri büyük ölçüde dışarıda bırakıyor. Trump’ın yönetim yetkilileri, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Riyad’ın İsrail ile ilişkileri normalleştirerek İbrahim Anlaşmaları’na katılması şartını koruduğunu belirtti.
Anlaşmanın içeriği, Suudi topraklarında uranyum zenginleştirme tesisinin kurulmasına izin verebilecek. Bu nedenle Washington’da tartışma yarattı. ABD yasalarına göre, böyle bir anlaşma kongre tarafından kabul edilmelidir; başkanlık vetosunu aşmak için üçte iki çoğunluk gerek. İki yıl sürecek bir çalışma, Amerikan şirketlerinin krallıkta uranyum zenginleştirme tesisinin ticari açıdan uygulanabilirliğini deneyecek; yerli zenginleştirme gerektiği tespit edilirse tesis ABD şirketleri tarafından kurulacak. Düzenleme, hassas nükleer teknolojinin Suudi tarafıyla paylaşılmasını engelleyecek hükümler içerecek.
Suudi yetkililer, ülkenin uranyum yataklarını sivil nükleer enerji sektöründe kullanmak istediğini, bu sayede iç petrol tüketimini azaltıp daha fazla petrolün ihracata yönelmesini sağlayacağını savunuyor. Trump yönetimi, Amerikan şirketlerinin sürece hakim olmasının programın barışçıl kalmasını güvence altına alacağını savunurken, eleştirmenler bunun Orta Doğu’da hassas nükleer teknolojilerin yayılmasını teşvik edebileceği uyarısında bulunuyor. En önemli siyasi engel, Trump’ın sonradan eklediği İsrail şartı. Suudi Arabistan, Biden döneminde ABD ile savunma anlaşması ve sivil nükleer işbirliğini kapsayan geniş bir paket çerçevesinde İsrail’le normalleşmeye yaklaşmıştı; ancak 2023 Ekim’deki Hamas saldırısı ve İsrail’in Gazze’de başlattığı askeri operasyonlar sonrasında Riyad normalleşme sürecinden geri adım atmıştı. Anlaşma, kongre kararına bağlı olarak ilerlemeye devam edecek.
