Türkiye yanıyor, hem de ne yazıkki her yaz olduğu gibi yine ciğerlerimiz yanıyor. Ege ve Akdeniz bölgeleri başta olmak üzere ülkenin dört bir yanından peş peşe orman yangını haberleri geliyor. Alevlerin yok ettiği her yeşil alan, aslında sadece doğayı değil binlerce insanın sağlığınıda beraberinde tehdit ediyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, bu tablonun artık devasa bir halk sağlığı krizine dönüştüğü konusunda ciddi uyarılarda bulundu. Üstelik bu uyarılar hiç de hafife alınacak gibi değil.
İşin en korkutucu tarafı şu: Alevlerin doğrudan verdiği hasar zaten ortada, ama asıl büyük tehlike gözle görülmiyen yerde. Rüzgarın da etkisiyle çok geniş coğrafi alanlara yayılan yoğun duman, kül bulutları ve zehirli partikül maddeler… Bu zehirli karışım yerleşim yerlerindeki günlük yaşamı ciddi ölçüde tehdit ediyor. Doktor Usta, dumanın içeriğine dikkat çekerek şunları söyledi: “Bu zehirli duman mikroskobik boyutlardaki parçacıklardan, uçucu organik bileşiklerden, ağır metallerden, karbonmonoksit gibi son derece zararlı gazlardan ve kanserojen bileşiklerden oluşur.”
Yani anlayacağınız o ki, gökyüzünü kaplayan o gri bulutlar, içinde barındırdığı onlarca zehirli maddeyle adeta bir kimyasal kriz. Çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olan bu partiküller, solunum yoluyla akciğerlerimizin en derin noktalarına kadar kolayca ulaşabilir ve oradan kana karışabilir. İçme sularına ve ekinlere bulaşarak zincirleme bir risk oluşturuyor. Bakın ne oldu? Aslında sadece nefes aldığımız havayı değil, yediğimiz yemeği, içtiğimiz suyu da tehlikeye atıyor.
Peki bu duman kimleri daha çok etkiliyor diye soracak olursanız… Dr. Usta’ya göre özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar en büyük risk grubu. Bu gruptaki insanlarda aniden gelişen ciddi solunum yolu problemleri görülebiliyor ve kronik rahatsızlıklar tetiklenebiliyor. Sağlıklı bireyler bile baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişi gibi şikayetlerle bu durumdan etkilenirken, KOAH, astım, bronşit ve akciğer yetmezliği gibi kronik akciğer rahatsızlığı olanlar için süreç hayati riskler barındırıyor.
Uzman isim, bu kritik dönemde hem fiziksel olarak dumanla teması en aza indirmek hem de doğru korunma yöntemlerini uygulamak gerektiğini vurguladı. Dört temel kural var. Birincisi evde kalın ve evinizi izole edin. Dumanın yoğun olduğu günlerde kesinlikle dışarı çıkılmamalı. Kapı ve pencereleri sıkıca kapatın, kapı altlarını nemli havlularla destekleyerek hava akımını tamamen kesin. HEPA filtreli hava temizleme cihazı varsa yüksek kademede çalıştırın, klima kullanıyorsanız iç sirkülasyon modunu tercih edin. Evinizi sadece dışarıdaki havanın kısmen temizlendiği saatlerde kısa süreliğine havalandırın.
İkinci kural maske seçimi… İşin en hassas noktası burası. Zorunlu nedenlerle dışarı çıkılması gereken durumlarda standart cerrahi maskeler veya bez maskeler, orman yangını dumanındaki ince partiküllere karşı tamamen yetersiz kalıyor. N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel koruyucu maskeler kullanmak şart. Maskenin yüze tam oturması ve kenarlardan hava sızdırmaması büyük önem taşıyor. Maske bulunamayan acil durumlarda ise kalın bir bez veya havlu nemlendirilip ağız ve burun sıkıca kapatılmalı.
Üçüncü kural özellikle kronik hastalığı olanları ilgilendiriyor. Astım, KOAH ve benzeri akciğer rahatsızlığı olanlar, doktorlarının reçete ettiği inhaler, sprey, nebulizatör ve düzenli tüm ilaçlarını kesinlikle aksatmadan kullanmaya devam etmeli. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı veya hırıltı gibi belirtiler ortaya çıkarsa, vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Sakın “bir şey olmaz” demeyin, bu belirtiler hafife alınacak gibi değil.
Dördüncü kural ise en basiti ama en çok atlananı: Bol sıvı tüketimi. Yangın dumanı, boğazda ve solunum yollarında ciddi kuruluğa, tahrişe ve yanma hissine neden olur. Bol su ve bitki çayları tüketmek, solunum yollarının mukozasını nemli tutarak vücudun doğal savunma mekanizmalarının çalışmasına ve toksinlerin vücuttan hızla atılmasına yardımcı olur. Yani bu dört basit kural, büyük felaketlerin önüne geçebilir.
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta son olarak yetkili kamu kurumlarının yapacağı resmi açıklamaların, hava kalitesi uyarılarının ve acil durum duyurularının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti. Tahliye kararı alınan bölgelerde uyarılara uyularak derhal terk edilmeli. “Hiçbir eşya veya mülk, insan hayatından daha değerli değildir” diyen Usta, panik yapmadan bilinçli hareket etmenin hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.
Neyse ki uzmanlar bu konuda halkı bilgilendirmeye devam ediyor. Ancak asıl soru şu: Bu yangınlar her yıl biraz daha artarken, biz bu dört basit kuralı ne kadar uygulayabileceğiz? Bakalım önümüzdeki günlerde neler olacak…
Kaynak: Orijinal Haber
